Nhà thờ Dương Đức Vĩnh nằm ở phía Đông Tổ dân phố Trường Yên, phường Tây Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình. Di tích là nơi thờ cúng, tưởng niệm cụ Bá Kếnh dòng họ Dương là người có nhiều công lao đóng góp cho quê hương đất nước và nhân dân địa phương. Dương Đức Vĩnh là người thông minh tháo vát, năm 18 tuổi đã làm lý trưởng, năm 22 tuổi làm chánh tổng được sắc phong là Bá hộ nên dân làng quen gọi là Bá Kếnh.
Vào cuối thế kỷ XIX Ninh Bình bị thực dân Pháp đánh chiếm lần thứ 2, phong trào chống Pháp nổi lên khắp nơi trong toàn tỉnh, BÁ Kếnh Dương Đức Vĩnh hăng hái hưởng ứng cùng các sỹ phu yêu nước kiên cường, bất khuất chống giặc ngoại xâm. Sau thời gian đó cụ Dương Đức Vĩnh tạm lánh nạn ở nhà thờ đá Phát Diệm và góp công xây dựng nhà thờ đá Phát Diệm. Khi việc truy lùng của thực dân Pháp và tay sai đã lắng xuống, cụ về quê đứng ra xây dựng Từ đường chi 4 họ Dương với ngưỡng cửa toàn bộ bằng đá. Rút kinh nghiệm từ việc xây nhà thờ chi, cụ giành 3 năm ở trên đền vua Đinh trực tiếp chỉ đạo, trùng tu, nâng cao đèn vua Đinh bằng hệ thống ngưỡng cửa đá, chân cột cổ bồng với chạm khắc tinh xảo, trong suốt quá trình trung tu đền vua Đinh cụ không về nhà, gia đình phải mang cơm lên đền, công trình hoàn thành vào năm Thành Thái thứ 10 (1898). Sau năm 1898 việc tu sửa đền thờ vua Đinh hoàn thành, cụ Dương Đức Vĩnh ra thành Nam xây dựng phủ Đột thờ “Tả đồng trạo và Hữu đồng trạo” thờ tướng trông coi về thủy quân của triều Đinh.
Hằng năm để tưởng nhớ cụ Dương Đức Vĩnh con cháu trong dòng họ thường diễn ra các hoạt động: vào ngày giỗ cụ Dương Đức Vĩnh ngày 12 tháng 11 âm lịch, rằm tháng giêng, rằm tháng 7 trưởng tộc sẽ là người chủ trì việc thờ cúng tổ tiên hàng năm tại nhà thờ.
Nhà thờ Dương Đức Vĩnh được xây dựng cách đây khoảng 200 năm trên diện tích 333m2 quay theo hướng Đông nhìn ra sông Sào Khê, di tích được thiết kế theo kiểu chữ khẩu gồm tòa Tiền đường, tòa Hậu đường và 2 nhà gian. Tòa Tiền đường gồm 5 gian nhà ngang, phần mái lợp ngói nam với hệ thống vì kèo, cột bằng gỗ lim, chân cột bằng đá tảng vuông. Tiếp giáp với nhà gian bên hữu là bia đá được tạo dựng vào đời Tự Đức năm thứ 9, bia trán cong, thân hình chữ nhật. Qua tòa Tiền đường là khoảng sân gạch đỏ ở giữa trung tâm phần sân gạch có đặt non bộ và đỉnh dùng đốt hương trầm. Tòa Hậu đường có lối kiến trúc tiền đao hậu đốc, phần mái lợp ngói vảy, phần đốc trang trí mô típ phượng, hoa lá cách điệu.
Nhà thờ Dương Đức Vĩnh là một công trình kiến trúc cổ, nhìn chung tổng thể kiến trúc cũng như bày trí đồ thờ khoa học và trang nghiêm, có giá trị cao về thẩm mỹ, hài hòa trong từng bố cục công trình.
Nguồn: Phòng Nghiệp vụ Nghiên cứu