Đình Lược nằm trong một không gian đậm nét văn hóa làng quê thuộc tổ dân phố Phúc Sơn, tỉnh Ninh Bình. Đây là trung tâm tín ngưỡng và văn hóa của nhân dân làng Lược không chỉ có giá trị về mặt kiến trúc, điêu khắc dân gian, mà còn là nơi chứa đựng hồn cốt gắn kết cộng đồng thôn xóm.
Đình Lược không biết được xây dựng từ khi nào nhưng theo truyền ngôn, đình được xây dựng từ rất xa xưa. Xung quanh đình trước đây được trồng nhiều cây thị tuy nhiên hiện nay chỉ còn 4 cây thị cổ thụ được các nhà sinh học đánh giá có tuối đời khoảng 500 năm. Cũng trong khuôn viên đình, trên mặt đất đã phát hiện nhiều mảnh sành, gốm có niên đại thời Lê và Nguyễn. Vì vậy, có thể nhận định thời gian tương đối xây dựng ngôi đình vào thời Lê, giai đoạn nhiều ngôi đình làng được xây dựng ở đồng bằng Bắc bộ. Trải qua thời gian, với sự tác động của thời tiết, con người, sự tàn phá của chiến tranh, di tích đã bị xuống cấp, nhưng với sự nỗ lực, hành động kịp thời của chính quyền và nhân dân địa phương di tích đã được trùng tu, tôn tạo nhiều lần.
Đình Lược được xây dựng theo kiến trúc chữ Nhất (—), gồm 3 gian, tường hồi bít đốc. Kiến trúc theo lối bốn hàng chân cột, hiên di tích được đỡ bởi các bẩy hiên, hai phía hiên là hai cột đồng trụ vuông kiểu lồng đèn, chân cố bồng, trên nóc hình búp sen. Đình có mái lợp ngói tây, hệ thống vì kèo, cấu kiện hoành, xà, rui, mè đều bằng gỗ tứ thiết. Các họa tiết hoa văn trang trí trên các kết cấu của di tích chủ yếu là các nét chạm khắc hoa văn lá lật và nghệ thuật hóa bằng cách trổ thủng ở giữa để tạo hình đây là những nét nghệ thuật trang trí điêu khắc đặc trưng phong cách trang trí thời Nguyễn.
Đình Lược là một trong số ít những di tích còn lại thờ Chăn Vương Công chúa trên địa bàn tỉnh Ninh Bình. Công chúa là một người có nhan sắc, khéo léo nữ công, tinh thông võ nghệ, lại có tấm lòng nhân hậu nức tiếng trong vùng. Sau khi được vua Lê Hiển Tông chọn làm cung nữ, bà đã cùng cha xuất tiền bạc dựng đình, chùa, xây trường học, mời thầy về dạy cho con em trong vùng, làm cho cả một vùng trở nên trù phú. Khi bà mất nhân dân nhớ ơn bà đã lập miếu thờ, triều đình ban sắc phong là Trinh Uyển Huyền Chân Linh Chúa.
Ngoài ra đình còn là nơi thờ cúng các vị thần Nam Quốc Đô Đài Trấn Bắc Đại vương là người có công phò trợ cho đất nước và nhân dân, được các triều đại phong kiến ban cấp sắc phong qua các thời kỳ lịch sử
Di tích được xây dựng từ lâu đời, qua nhiều biến cố của lịch sử, đến nay vẫn được nhân dân quan tâm tu sửa, tôn tạo, bài trí đồ thờ tự khoa học đúng với nét văn hóa truyền thống dân tộc. Tại di tích còn lưu giữ được những tư liệu, hiện vật quý giá như: các bản sao sắc phong của các triều vua Nguyễn, ngai thờ, bát hương có giá trị về mặt lịch sử và văn hóa.
Trải qua các thời kỳ lịch sử đấu tranh bảo vệ đất nước di tích còn là nơi có nhiều đóng góp lớn lao cho các cuộc khởi nghĩa. Vào thời kỳ tiền khởi nghĩa khu vực đình thôn Lược cùng với các cơ sở cách mạng khác trong xã thường là nơi đi về hoạt động, ân nấp của các đồng chí lãnh đạo cách mạng vùng Quỳnh Lưu. Trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ đình còn là cơ sở hoạt động bí mật, cơ sở đi về, hội họp của cán bộ cách mạng, là điểm tập kết của quân dân du kích xã Sơn Lai trước đây và bộ đội địa phương chiến đấu chống địch đi càn. Sau giải phóng di tích trở thành nơi sinh hoạt văn hóa cộng đồng làng xã nơi diễn ra các cuộc họp của chi bộ Đảng của thôn và trở thành trung tâm sinh hoạt văn hóa tâm linh của nhân dân tổ dân phố Phúc Sơn và du khách thập phương.
Hàng năm tại di tích diễn ra các hoạt động văn hóa, nghi thức tín ngưỡng lễ mừng năm mới diễn ra vào ba ngày tết Nguyên Đán, lễ khai hạ diễn ra vào ngày mùng 7 tháng Giêng, lễ thượng điền diễn ra vào ngày 24 tháng 6, lễ kỵ thành hoàng làng diễn ra vào ngày 11 tháng 8, kễ kỳ phúc diễn ra ngày 18 tháng chạp. Các sinh hoạt văn hóa cộng đồng, trở thành một nét đẹp văn hoá truyền thống độc đáo của quê hương, trong các ngày lễ này nhân dân trong làng cùng những người xa quê hương quy tụ về đây để cùng tưởng nhớ đến công lao của cha ông những người đã có công xây đắp và gìn giữ làng xóm, trở thành một nét đẹp văn hoá truyền thống độc đáo của quê hương, đồng thời là dịp biếu dương sức mạnh, chất kết dính tạo sự cố kết cộng đồng.
Với những giá trị lớn lao cả về những giá trị vật chất và tinh thần di tích đình Lươc đã được ủy ban nhân dân tỉnh Ninh Bình xếp hạng là di tích lịch sử cấp tỉnh năm 2019. Ngày nay, di tích luôn được các cấp chính quyền và nhân dân địa phương quan tâm bảo vệ tốt, phát huy những giá trị của di tích, qua đó giáo dục các thế hệ con cháu phải biết ơn và tự hào về truyền thống đánh giặc, giữ nước của cha ông; đồng thời, ra sức phấn đấu, lao động, học tập góp phần xây dựng quê nhà phát triển hơn nữa. Mong rằng di tích sẽ được tôn tạo ngày càng khang trang, đẹp đẽ hơn và là điểm du lịch hấp dẫn của mọi du khách.
Nguồn: Phòng Nghiệp vụ Nghiên cứu