Đình Sen là di tích lịch sử trước đây nằm ở phía đông của thôn Hành Cung, xã Ninh Thắng, huyện Hoa Lư. Nay thuộc tổ dân phố Hành Cung, phường Nam Hoa Lư. Di tích còn có tên là đình Hành Cung, vì đình được xây dựng trên nền khu vực Hành cung của các vua Trần.
Đình Sen nằm trên một mảng cao ráo, bên cạnh con đường vào đền Thái Vi mà nhân dân thôn Văn Lâm cho rằng đây là con rồng khổng lồ chạy từ thôn Hành Cung vào. Đền quay hướng Nam, lấy núi Mâm Xôi, núi Sỏ Lợn làng Xuân Vũ làm tiền án. Trước cửa đình có hồ sen là nơi tụ thủy, tụ phúc và hai cây đa cổ thụ.
Năm Tự Đức thứ 26 (1873), nhân dân thôn Hành Cung đã dựng ngôi đình kiểu chữ Đinh gồm tòa Tiền đường và Hậu cung .
Tiền đường 5 gian, 4 hành chân cột, hoành vuông, ngói vẩy rồng, đao hình cánh ná, nóc đình được đắp “lưỡng long chầu nguyệt”. Dưới bậc thềm có hai con rồng chầu bằng đá. Ở giữa tiền đường có ban thờ Công đồng.
Hậu cung ba gian dọc. Bức Hoành phi khắc 4 chữ đại tự: “Trần triều Hoàng đế”. Ở giữa có ban thờ long ngai, bài vị vua Trần Nhân Tông. Hai bên có hai ban thờ, mỗi ban có 6 bát hương thờ “Thập nhị vị Đại Vương”, đa số là thiên thần đã được đồng hóa với các vị tướng nhà Trần.
Đình Sen thờ vua Trần Nhân Tông trên khu đất Hành cung của các vua Trần. Tại căn cứ địa ở Vũ Lâm vua Trần Nhân Tông đã củng cố lực lượng, phản công giải phóng Đại Việt trong cuộc kháng chiến đánh tan quân xâm lược Nguyên Mông lần thứ hai.
Đình còn là nơi thờ “Thập nhị vị Đại Vương” là 12 Đại Vương, đa số là thiên thần đã được đồng hóa với các vị tướng của vua Trần: Mỗi Sơn Đầu Đại Vương, Đông Sơn Đại Vương, Cao Sơn Đại Vương, Bạch Mã Đại Vương, Vân Trang Đại Vương, Linh Sơn Đại Vương, Kính Quan Đại Vương, Hộ Quốc Đại Vương, Tam Giang Đại Vương, Hộ Sinh Đại Vương, Đô Lực Đại Vương, Đan Cảnh Thành Hoàng
Đình Sen hiện còn giữ được một số hiện vật quý 02 con rồng đá thời Nguyễn chầu ở bậc thềm, Long ngai, bài vị vua Trần Nhân Tông.
Trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp và thực dân Mỹ đình Sen là nơi làm việc của Uỷ ban kháng chiến hành chính xã Ninh Thắng, là cơ sở của đơn vị bộ đội, nơi tập kết thương, là trạm gác bảo vệ xóm làng, là hội trường của xã,…
Đình Sen là một ngôi đình có cảnh quan đẹp tiêu biểu cho hình ảnh của làng quê Việt Nam truyền thống là cây đa giếng nước, sân đình. Đình Sen nằm bên tuyến đường du lịch Tam Cốc – Bích Động, trong tương lai, đình Sen sẽ là một điểm tham quan hấp dẫn du khách. Với những giá trị về cả thẩm mỹ và những giá trị to lớn về mặt tinh thần, đình Sen đã được UBND tình Ninh Bình xếp hạng di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh năm 2006.
Nguồn: Phòng Nghiệp vụ Nghiên cứu
