Núi chùa Am từ xưa đến nay vẫn có tên là núi chùa Am thuộc địa phận Tổ dân phố Xuân Sơn, phường Tây Hoa Lư. Núi chùa Am thuộc vùng bảo vệ đặc biệt của khu di tích Cố đô Hoa lư, cũng như các di tích khác trong Quần thể di sản cố đô Hoa Lư di tích năm trong khu dân cư Tổ dân phố Xuân Sơn dựa lưng vào núi. Chùa hiện nay bao gồm các hạng mục: Thượng điện, nhà tổ, nhà khách, nhà bếp, tháp chuông. Qua cồng tam quan là khoảng sân vườn rộng với cây ăn quả quanh năm như cây mít, cây khế, cây bưởi… Chính điện nằm trong hang của tảng đá to có chiều cao khoảng 2m, dài 10m, rộng 5m, vòm trần hang rộng đã trở thành những mái chùa kiên cố. Tiếp giáp với sân chùa bên trái là nhà khách, gồm 5 gian xây dựng quay theo hướng tây. Hai gian bên đốc dùng làm nơi nghỉ ngơi của nhà sư trụ trì. Ba gian giữa kê bàn ghế dùng làm nơi tiếp đón khách thập phương, nơi hội họp.
Di tích là nơi thờ Phật cũng như bao ngôi chùa ở làng xã Việt Nam, nơi đây có ban thờ Phật tổ, ban thờ pho tượng Quan Am Thiên Trí, thờ Mẫu. Di tích là địa điểm tổ chức hội hè, tế lễ hàng năm của làng xã và phật tử thập phương. Tại Núi chùa Am lễ trọng vào các ngày: Ngày rằm tháng Giêng; Lễ đầu năm là lễ cúng Phật cầu nguyện cho xã tắc quốc thái dân an, cầu cho dân trong thôn xóm bình an thịnh vượng; Ngày 15 tháng 4: Lễ Phật đản, dâng hương hoa lễ vật dâng lên và tòa Tam bảo, các phật tử không sát sinh, mọi người đều ăn chay, tự chiêm nghiệm về hành động của bản thân để làm cho tâm hồn được thanh tịnh; Ngày 15 tháng 7: Lễ Vu lan xá tội vong nhân là lễ cầu cho mọi tội lỗi đều được gột bỏ sạch, dưới tấm lòng từ bi hỷ xả của nhà Phật. Hướng mọi chúng sinh đi theo con đường hướng thiện của Phật pháp từ bi.
Các hình thức sinh hoạt văn hóa trên đây còn giữ lại được ở núi chùa Am là dịp để cho nhân dân thưởng ngoạn nghệ thuật, tài năng và cùng hướng tới đời sống tâm linh truyền thống của dân tộc. Mỗi người dân đi lễ như được gần gũi hơn với linh thiêng hòa khí lịch sử dân tộc. Với mong muốn có một cuộc sống bình an, phồn thịnh. Đó cũng là một nét đẹp đậm đà trong bản sắc văn hóa Việt Nam.
Tiếp giáp với tòa Tiền Bái phía bên hữu, nằm về phía tây của chùa, tiếp giáp ngay sân chùa là nhà thờ Tổ. Đây là khu vực thờ tổ tây và tổ ta, bức đại tự trước ban thờ đề 3 chữ Hán lớn: Phụng Như Lai.
Nằm về phía tây bắc của chùa, cạnh cổng vào bên tay phải có hai ngôi tháp, trong tháp an táng hài cốt của nhà sư trụ trì chùa đã viên tịch.
Phòng Nghiệp vụ Nghiên cứu