Nằm trong vùng đệm của Quần thể di sản Tràng An, đình làng Hoàng Sơn tọa lạc ngay khu dân cư đông đúc của Tổ dân phố Hoàng Sơn, phường Hoa Lư. Di tích được xếp hạng là di tích lịch sử, văn hóa cấp Tỉnh năm 2010.
Đình được xây dựng từ năm 1738, quay hướng nam. Đây là nơi thờ vọng Thành Hoàng làng Hổ Uy đã có công bảo vệ dân làng trước thú dữ và Thánh Quý Minh Đại vương có công che chở nhân dân, đánh đuổi giặc ngoại xâm.
Ngôi đình được xây dựng theo kiểu chữ Nhị, gồm Bái đường và Hậu cung. Bái đường được cấu tạo theo kiến trúc chuôi vồ gồm năm gian, hai chái, tường hồi bít đốc. Bái đường lớn gồm 24 cột gỗ lim, đường kính từ 40 – 60cm, nền cao, ngưỡng cao, xà đình chạm khắc công phu, hai bên chái đình đắp nổi mặt hổ phù đủ ngũ sắc, nóc đình đắp lưỡng long chầu nguyệt. Hai bên Bái đường có hai gian nhà giải vũ, dung làm nơi sắp lễ, để vật dụng tế lễ. Hậu cung gồm ba gian, hai chái, tường hồi bít đốc, có 12 cột gỗ lim đường kính từ 30 – 50cm. Tòa bái đường và hậu cung được liên kết với nhau bằng mái chắn nước.
Hiện nay, di tích còn lưu giữ được một số hiện vật, đồ thờ tự có giá trị tiêu biểu như: 13 sắc phong,trong đó có 2 sắc phong thời Lê; bia đá thời Lê (1769) và nhiều đồ thờ tự khác.
Hàng năm, tại di tích vẫn diễn ra các hoạt động văn hóa đã có truyền thống từ xưa như: lễ tất niên, đón giao thừa, lễ đầu năm (4/01 âm lịch), hội làng (15/02) tổ chức ba năm một lần (vào những năm Tý, Ngọ, Mão, Dậu), giỗ Thánh (22/10 âm lịch)…
Không chỉ là trung tâm sinh hoạt văn hóa tâm linh và tín ngưỡng quan trọng, Đình làng Hoàng Sơn còn là nơi lưu giữ bề dày truyền thống văn hóa của vùng đất. Trải qua nhiều thăng trầm của lịch sử, đình vẫn bảo lưu được nhiều giá trị thuần phong mỹ tục, niềm tự hào của nhân dân địa phương, để trao truyền cho thế hệ tương lai những kết tinh của văn hóa truyền thống dân tộc.
Nguồn: Phòng Nghiệp vụ Nghiên cứu