Nằm ở cửa ngõ phía Nam của đồng bằng sông Hồng, cách Thủ đô Hà Nội khoảng 90km, Quần thể danh thắng Tràng An (Ninh Bình) là một trong những không gian di sản đặc sắc của Việt Nam và thế giới. Với cảnh quan núi đá vôi, hệ thống hang động, sông ngòi và các di tích lịch sử – văn hóa đan xen, Tràng An được UNESCO ghi danh là Di sản Văn hóa và Thiên nhiên thế giới năm 2014.
Giá trị nổi bật toàn cầu của không gian di sản đa tầng
Quần thể danh thắng Tràng An có diện tích trên 12.000ha, bao gồm ba khu vực cấu thành: Khu di tích lịch sử – văn hóa Cố đô Hoa Lư, Khu danh thắng Tràng An – Tam Cốc – Bích Động và Khu rừng đặc dụng Hoa Lư. Các khu vực này tạo thành một chỉnh thể thống nhất, được bảo vệ bởi vùng đệm rộng lớn, nơi cộng đồng cư dân địa phương sinh sống, lao động và gìn giữ các giá trị văn hóa truyền thống.
Quần thể danh thắng Tràng An sở hữu cảnh sắc non nước trùng điệp
Việc được công nhận là di sản thế giới hỗn hợp đầu tiên của Việt Nam và Đông Nam Á khẳng định giá trị nổi bật toàn cầu của Tràng An trên cả ba phương diện. Về văn hóa, di sản phản ánh quá trình cư trú, thích nghi và phát triển lâu dài của con người trong môi trường karst nhiệt đới. Về cảnh quan, Tràng An sở hữu vẻ đẹp hài hòa giữa núi non, sông nước và hang động, tạo nên không gian thiên nhiên đặc sắc, hiếm có. Về địa chất – địa mạo, đây là một trong những khu vực karst điển hình, ghi dấu quá trình hình thành và biến đổi địa hình kéo dài hàng trăm triệu năm.
Khám phá Tràng An, hòa vào thiên nhiên và lịch sử
Đến với Tràng An, du khách được trải nghiệm hành trình tham quan bằng thuyền xuyên qua các thung nước và hang động tự nhiên như hang Sáng, hang Tối, hang Nấu Rượu, hang Ba Giọt… Cảnh quan trên tuyến tham quan liên tục thay đổi, mang đến cảm giác gần gũi với thiên nhiên và không gian tĩnh lặng đặc trưng của vùng di sản.
Bên cạnh giá trị cảnh quan, Tràng An còn gắn liền với hệ thống di tích lịch sử và tín ngưỡng như đền Trình, đền Trần, phủ Khống – nơi thờ các nhân vật lịch sử và các vị thần được nhân dân tôn kính từ thời Đinh – Lê. Sự kết hợp giữa thiên nhiên và chiều sâu lịch sử – văn hóa tạo nên nét đặc trưng riêng có của Quần thể danh thắng Tràng An.
Trong những năm qua, Tràng An không ngừng đa dạng hóa các loại hình du lịch theo hướng bền vững, bao gồm du lịch sinh thái, du lịch văn hóa, du lịch cộng đồng và du lịch học đường. Các làng nghề truyền thống tại vùng đệm như đan lát, thêu ren, chế tác đá mỹ nghệ ở Trường Yên, Ninh Xuân, Ninh Hải… được quan tâm, phục hồi và phát triển, góp phần nâng cao sinh kế cho người dân và bảo tồn bản sắc địa phương.
Bảo tồn di sản – phát triển hài hòa
Công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị di sản luôn được đặt lên hàng đầu. Tỉnh Ninh Bình đã ban hành các quy định, quy chế cụ thể nhằm bảo vệ Quần thể danh thắng Tràng An, đồng thời tăng cường phối hợp giữa các cấp chính quyền, doanh nghiệp và cộng đồng dân cư. Hoạt động tuyên truyền, giáo dục di sản, kiểm soát môi trường, quản lý hoạt động du lịch được triển khai đồng bộ; hạ tầng kỹ thuật và các tuyến tham quan được quy hoạch theo định hướng du lịch xanh, an toàn và thân thiện.
Một trong những yếu tố quan trọng tạo nên thành công trong công tác bảo tồn Tràng An là sự tham gia tích cực của cộng đồng địa phương. Người dân vừa là chủ thể gìn giữ văn hóa, vừa trực tiếp tham gia các hoạt động dịch vụ du lịch, góp phần lan tỏa ý thức bảo vệ di sản.
Ngày nay, Quần thể danh thắng Tràng An không chỉ là điểm đến hấp dẫn của du khách trong và ngoài nước, mà còn là minh chứng rõ nét cho định hướng phát triển hài hòa giữa bảo tồn di sản và phát triển kinh tế – xã hội. Với định hướng đúng đắn và sự chung tay của các bên liên quan, Tràng An đang từng bước khẳng định vai trò là mô hình tiêu biểu trong bảo tồn và phát huy giá trị di sản thế giới tại Việt Nam.
Tin bài: Quỳnh Trang