Thực hiện Kế hoạch số 236/KH-UBND ngày 04/7/2026 của UBND tỉnh, ngày 16/7, tại khách sạn Pullman (phường Hoa Lư), Sở Du lịch phối hợp với các chuyên gia, nhà khoa học trong nước và quốc tế, các sở, ngành, UBND các địa phương có liên quan tổ chức Hội thảo khoa học Quốc tế với chủ đề “Đánh giá các giá trị nổi bật toàn cầu và định hướng xây dựng Hồ sơ đề cử Di sản thế giới khu Cảnh quan văn hóa – sinh thái Voọc mông trắng Vân Long – Kim Bảng – Tam Chúc”.
Quang cảnh Hội thảo
Tham dự Hội thảo có Kiến Trúc sư Trần Đình Thành, Phó cục Trưởng Cục Di sản Văn hoá, Bộ văn hoá, Thể thao và Du lịch; GS.TS. Nguyễn Văn Kim, Phó Chủ tịch Hội đồng Di sản Văn hóa Quốc gia, thành viên Uỷ ban Di sản thế giới; bà Phạm Thanh Hường, Trưởng Ban Văn hoá, Văn phòng UNESCO tại Hà Nội; các chuyên gia quốc tế: Ông Tilo Nadler, Chuyên gia bảo tồn linh trưởng; Ông Tilman Jaeger, Chuyên gia bảo tồn; Tiến sỹ Ryan Rabett, Chuyên gia ICOMOS – Tham dự Trực tuyến; Đại diện Tổ chức Quốc tế về Bảo tồn Động, Thực vật FFI; Đại diện Hiệp hội Bảo tồn Thiên nhiên thế giới IUCN tại Việt Nam; đại diện lãnh đạo các cơ quan: Viện Khoa học Địa chất và Khoáng sản; Viện Khảo cổ học – Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam; Việt Nam học và Khoa học phát triển (ĐHQGHN); Viện Sinh học – Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam; Trung tâm Bảo tồn Thiên nhiên và Phát triển (CCD); Trung tâm Địa chất, Di sản và Môi trường; Trung tâm bảo tồn động vật hoang dã Việt Nam; cùng các chuyên gia, các nhà khoa học đại diện cho các nhóm nghiên cứu, xây dựng hồ sơ đề cử.
Về phía tỉnh Ninh Bình, tham dự hội thảo có các đồng chí: Trần Song Tùng, Ủy viên BTV Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch thường trực UBND tỉnh, Phó Trưởng ban thường trực Ban chỉ đạo xây dựng hồ sơ đề cử; Bùi Văn Mạnh, Tỉnh uỷ viên, Giám đốc Sở Du lịch tỉnh Ninh Bình, Phó Trưởng Ban Chỉ đạo Xây dựng Hồ sơ đề cử; Các đồng chí thành viên Ban Chỉ đạo, thanh viên Tổ Soạn thảo xây dựng Hồ sơ đề cử; Đại diện lãnh đạo các sở, ngành: Du lịch, Văn hoá và Thể thao, Tài chính, Xây dựng, Nông nghiệp và Môi trường, Nội vụ, Khoa học và Công nghệ, Công Thương, Ngoại vụ, Công an tỉnh, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh, Văn phòng Ủy ban nhân dân tỉnh; Báo và Phát thanh, Truyền hình Ninh Bình; Đại diện lãnh đạo Ban Quản lý rừng phòng hộ, đặc dụng Ninh Bình; Đại diện lãnh đạo UBND các xã, phường trong khu vực đề cử: Phường Nguyễn Uý, phường Tam Chúc, phường Lý Thường Kiệt, xã Tân Thanh, xã Thanh Lâm, xã Gia Hưng, xã Gia Viễn, xã Gia Vân, xã Gia Trấn; Đại diện Lãnh đạo Hiệp hội Du lịch tỉnh, Hợp tác xã Du lịch sinh thái Vân Long, Doanh nghiệp Xây dựng Xuân Trường; cùng Đại diện các cơ quan: Báo và Phát thanh, Truyền hình Ninh Bình, Văn phòng đại diện Báo Nhân dân tại Ninh Bình, Văn phòng đại diện Thông tấn xã Việt Nam tại Ninh Bình, Văn phòng đại diện Báo Dân trí tại Ninh Bình về dự và đưa tin hội thảo.
Đoàn chủ tọa
Phát biểu khai mạc Hội thảo, đồng chí Trần Song Tùng, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh cho biết: Khu Cảnh quan văn hóa – sinh thái Voọc mông trắng Vân Long – Kim Bảng – Tam Chúc là nơi sinh sống của quần thể Voọc mông trắng – một trong những loài linh trưởng đặc hữu quý hiếm nhất thế giới, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với công tác bảo tồn đa dạng sinh học toàn cầu. Cùng với hệ sinh thái karst liên hoàn và các lớp trầm tích văn hóa, khảo cổ được hình thành, bồi đắp qua hàng vạn năm, khu vực Vân Long – Kim Bảng – Tam Chúc phản ánh sinh động quá trình cộng cư, thích ứng và phát triển hài hòa giữa con người với thiên nhiên trong suốt chiều dài lịch sử.
Chính sự kết hợp đặc biệt giữa các giá trị thiên nhiên, đa dạng sinh học và văn hóa đã tạo nên tính độc đáo của không gian di sản này; đồng thời mở ra những triển vọng quan trọng để tiếp tục nghiên cứu, nhận diện đầy đủ các giá trị nổi bật toàn cầu, làm cơ sở khoa học cho việc xây dựng Hồ sơ đề cử theo đúng các tiêu chí và yêu cầu của UNESCO.
Phát biểu đề dẫn Hội thảo, PGS.TS Trần Tân Văn, nguyên Viện trưởng Viện Khoa học Địa chất và Khoáng sản khẳng định: Khu vực được đề cử là khu vực có giá trị cao về cảnh quan, địa chất, đa dạng sinh học, đồng thời là nơi cư trú quan trọng của quần thể Voọc mông trắng cuối cùng trên thế giới trong mối tương tác cộng sinh bền bỉ suốt hàng nghìn năm giữa cộng đồng địa phương với thế giới tự nhiên. Thời gian qua, nhiều nhóm chuyên gia trong nước và quốc tế đã tích cực tham gia nhằm làm rõ khả năng đáp ứng các tiêu chí (v), (ix) và (x) của Di sản đề cử và kết quả bước đầu đang được đánh giá là khả quan. Tuy nhiên, trong quá trình xây dựng hồ sơ, vẫn đang phải đối mặt với một số vấn đề cần sớm thống nhất về nội dung chuyên môn và quy trình, thủ tục pháp lý. Vì thế, Hội thảo là cơ hội để tỉnh Ninh Bình, cộng đồng địa phương, các doanh nghiệp và các chuyên gia trong và ngoài nước cùng nhìn lại một số kết quả nghiên cứu bước đầu, đồng thời trao đổi thấu đáo về những thách thức tồn đọng. Ông cũng mong muốn rằng, Hội thảo sẽ không chỉ thống nhất được các vấn đề kỹ thuật, mà còn tạo ra sự đồng thuận cao nhất giữa chính quyền, cộng đồng địa phương, các doanh nghiệp, các chuyên gia, nhà khoa học, tổ chức trong nước và quốc tế, cùng cam kết đưa hồ sơ đề cử Vân Long-Kim Bảng-Tam Chúc về đích một cách khoa học, chuyên nghiệp và đúng tầm.
Trên cơ sở đề dẫn, Hội thảo đã tổ chức tham luận các nội dung: Kết quả nghiên cứu sơ bộ cơ sở khoa học xác lập giá trị nổi bật toàn cầu của Quần thể Vân Long – Kim Bảng – Tam Chúc; các luận cứ khoa học liên quan đến Giá trị nổi bật toàn cầu; phạm vi không gian, ranh giới khu vực đề cử, vùng đệm và các giải pháp bảo đảm tính toàn vẹn của di sản; lộ trình đề cử tiếp theo, thủ tục pháp lý và công tác kỹ thuật, đề xuất mô hình quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị di sản theo hướng hài hòa giữa bảo tồn thiên nhiên, bảo tồn văn hóa với phát triển kinh tế – xã hội bền vững và nâng cao sinh kế cho cộng đồng.
Cũng tại đây, các đại biểu, các chuyên gia, nhà khoa học tiếp tục trao đổi tập trung và các vấn đề: Đề cử một di sản độc lập hay là một bộ phận mở rộng của Quần thể Danh thắng Tràng An, và theo lộ trình gấp rút hay lộ trình chuẩn của UNESCO; Đề cử một di sản trong phạm vi tỉnh Ninh Bình hay liên tỉnh; đặc biệt cần tháo gỡ các thủ tục pháp lý để nhóm khảo cổ sớm có tư cách pháp nhân thực hiện các giấy phép khai quật, thăm dò theo quy định; Thiết lập một cơ chế phối hợp trực tuyến và trực tiếp định kỳ giữa các nhóm chuyên gia trong nước và quốc tế để đồng bộ hóa phương pháp luận, đảm bảo tiến độ lấy, phân tích mẫu trong thời gian tới, điều kiện tiên quyết để hồ sơ có đủ sức thuyết phục về mặt khoa học.
Bế mạc Hội thảo, thay mặt đoàn chủ tọa, GS. TS Nguyễn Văn Kim, Phó Chủ tịch Hội đồng Di sản văn hóa quốc gia, thành viên Ủy ban Di sản thế giới cảm ơn và ghi nhận những đóng góp tích cực của các đại biểu, chuyên gia và nhà khoa học. Các bài tham luận đã làm rõ được đặc tính tự nhiên của không gian di sản; mối quan hệ giữa con người và khả năng thích ứng của con người với thế giới tự nhiên, mối tương tác giữa con người với hệ sinh thái của không gian di sản.
Hội thảo không chỉ là diễn đàn khoa học quan trọng để các nhà quản lý, các chuyên gia, nhà khoa học trong nước và quốc tế trao đổi kết quả nghiên cứu, mà còn là cơ hội để tỉnh Ninh Bình tiếp tục lắng nghe những ý kiến phản biện độc lập, những kinh nghiệm quốc tế quý báu và những khuyến nghị khoa học có giá trị nhằm tiếp tục hoàn thiện Hồ sơ đề cử trên cơ sở khách quan, khoa học và phù hợp với các quy định của Công ước Di sản thế giới năm 1972.
Tin bài: Linh Linh
Phòng Hợp tác – Đối ngoại