Trước năm 2000, Tràng An- Ninh Bình là một điểm đến còn khá xa lạ, ít người biết đến, chưa có tên tuổi gì trên thị trường du lịch trong nước và quốc tế. đến nay, Ninh Bình đã có những phát triển bứt phá, trở thành điểm sáng trên bản đồ du lịch Việt Nam, được tạp chí Business Insider của Mỹ bình chọn là một trong 50 điểm đến hấp dẫn trên thế giới năm 2018, và một trong 5 địa danh của Việt Nam nằm trong top điểm đến thế giới năm 2020 của khách du lịch tự do (du lịch bụi). Tốc độ tăng trưởng khách du lịch giai đoạn 2015-2020 đạt 5,96%/ năm, riêng khách quốc tế đạt 11,4%/năm, doanh thu du lịch tăng 27,2%/năm. Năm 2019, lượng khách đến Ninh Bình đạt trên 7,65 triệu lượt, doanh thu đạt trên 3.600 tỷ đồng . Kết cấu hạ tầng, cơ sở vật chất kỹ thuật du lịch đã tập trung đầu tư, nâng cấp và cải thiện về cả chất và lượng, hết năm 2019 toàn tỉnh có 653 cơ sở lưu trú du lịch với 7.935 phòng, tăng 1,6 lần so với năm 2015, trong đó có 60 khách sạn được xếp hạng từ 1 đến 4 sao, tốc độ tăng trưởng bình quân đạt 13,5%/năm. Du lịch phát triển đã góp phần tạo ra nhiều việc làm và thu nhập ổn định cho người dân địa phương, nhất là khu vực nông thôn.

Xây dựng thương hiệu Di sản Thế giới Quần thể danh thắng Tràng An  3

Có được thương hiệu du lịch gắn với Di sản thế giới Tràng An là cả một quá trình gần 20 năm với sự vào cuộc quyết liệt, quyết tâm chính trị cao của các cấp, các ngành; sự quan tâm, chỉ đạo của Đảng, Nhà nước, Chính phủ và các bộ, ngành trung ương, đặc biệt là sự đồng hành, hưởng ứng, nỗ lực của người dân và doanh nghiệp trong tỉnh.

Dựa trên những yếu tố như mức độ hấp dẫn khách, những cảm xúc, tình cảm của khách du lịch đối với di sản Tràng An (di sản kép, điểm đến hấp dẫn năm 2018, điểm du lịch bụi tốt nhất năm 2020) và giá trị tài chính (tổng giá trị đầu tư vào nghiên cứu, tu tạo, tu bổ di tích, cơ sở hạ tầng, cơ sở vật chất phục vụ du lịch, bảo tồn di sản, số lượng khách đến các điểm du lịch trong khu di sản  đạt khoảng trên 3 triệu lượt năm 2019), theo một số chuyên gia tư vấn marketing, thương hiệu Di sản Văn hóa và Thiên nhiên thế giới Quần thể danh thắng Tràng An có giá trị khoảng 2 tỷ đô la Mỹ. Mặc dù đây mới là một đánh giá ban đầu dựa trên giá trị đầu tư, lượng khách đến và giá trị kinh tế do di sản tạo ra, chưa được nghiên cứu, tính toán một cách đầy đủ và khoa học, nhưng bước đầu cũng gợi mở cho chúng ta nhìn nhận về giá trị thương hiệu di sản thế giới Quần thể danh thắng Tràng An một cách nghiêm túc và bài bản hơn.

Tháp Eiffel mất 131 năm để có giá trị thương hiệu đạt 434 tỷ bảng Anh, tháp London của Anh mất hơn 1.000 năm để có giá trị 70 tỷ bảng Anh. Quần thể danh thắng Tràng An mới trải qua gần 20 năm, nhưng giá trị thương hiệu ước đạt khoảng 2 tỷ USD. Tiếp tục phát triển và nâng tầm giá trị thương hiệu Di sản thế giới Tràng An là việc làm cần thiết và phù hợp với xu hướng phát triển.

Xây dựng thương hiệu Di sản Thế giới Quần thể danh thắng Tràng An  2

Vậy làm thế nào để đưa thương hiệu Di sản thế giới Tràng An đạt 10-15 tỷ USD trong 10 năm tới. Thiết nghĩ, cần có chiến lược bài bản, dài hơi, đồng thời cần tập trung triển khai thực hiện đồng bộ các nhóm giải pháp chủ yếu sau:

Một là, cần tiếp tục định vị Tràng An – Ninh Bình là một trong 10 điểm đến du lịch hàng đầu của Việt Nam và 20 điểm đến hấp dẫn của khu vực Đông Nam Á; tập trung thu hút đầu tư, phát triển kết cấu hạ tầng đồng bộ, cơ sở vật chất (khách sạn, nhà hàng, khu nghỉ dưỡng, khu mua sắm) có chất lượng, tạo ra nhiều sản phẩm đa dạng  để thu hút thị trường khách có khả năng chi trả cao.

Hai là, nghiên cứu xây dựng và triển khai kế hoạch truyền thông tổng thể, bài bản về phát triển thương hiệu cho khu di sản; lựa chọn hình ảnh mang tính đại diện cùng với biểu trưng di sản (đã có) gắn với những giá trị đặc sắc của di sản để tuyên truyền, quảng bá thống nhất, liên tục cả bên trong và bên ngoài khu di sản tăng cường sự nhận biết, cảm nhận và yêu mến của người dân và du khách. Đối  với khách du lịch và bạn bè quốc tế, cần có cách tiếp cận mới thông qua các nền tảng số, ứng dụng công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo trong truyền thông, giới thiệu quảng bá hình ảnh thương hiệu và các giá trị của di sản một cách nhất quán, đồng bộ. Đối với chính quyền, người dân, doanh nghiệp trong trong khu di sản, cần có kế hoạch truyền thông nội bộ để tạo sự nhận thức chung về giá trị thương hiệu Di sản thế giới Tràng An, để mỗi cán bộ, người dân tự hào, yêu quý di sản và có khát vọng phát triển thương hiệu di sản.

Ba là, xây dựng môi trường du lịch an toàn, văn minh và thân thiện; hệ sinh thái kinh doanh du lịch luôn đổi mới, sáng tạo; môi trường kinh doanh cạnh tranh bình đẳng; khuyến khích đầu tư phát triển, đa dạng hóa sản phẩm dịch vụ du lịch phục vụ nhu cầu, thị hiếu của nhiều đối tượng khách, nhất là thị trường khách có khả năng chi trả cao; hỗ trợ người dân trong khu di sản phát triển các loại hình du lịch nông nghiệp, du lịch trang trại, du lịch di sản để người dân vừa là di sản sống, vừa là người bảo vệ di sản, vừa hưởng lợi từ di sản, vì mỗi người dân là một phần của di sản.

Bốn là, tăng cường nghiên cứu về khảo cổ, đa dạng sinh học, văn hóa phi vật thể làm rõ thêm các giá trị phục vụ cho việc bảo tồn và diễn giải giá trị di sản; nâng cao chất lượng diễn giải di sản, quy hoạch, đầu tư phát triển 1-2 bảo tàng hoặc khu trưng bày giới thiệu di sản (trong nhà và ngoài trời). Hiện nay, các sản phẩm du lịch (đi thuyền tham quan thắng cảnh, hang động, di tích lịch sử) mới chủ yếu được khai thác “thô”, chưa được “tinh chế” chưa khai thác được các yếu tố văn hóa, giá trị di sản (khảo cổ học, văn hóa, lịch sử địa chất, địa mạo…) để tạo thêm các giá trị gia tăng cho sản phẩm dịch vụ. Do đó cần khuyến khích, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp, nhà đầu tư phát triển các sản phẩm du lịch mang hàm lượng văn hóa, gắn với giá trị của di sản (như xây dựng các bảo tàng thực cảnh ngoài trời, mô tả sinh động cuộc sống của người tiền sử, quá trình sinh sống, thích ứng với sự thay đổi môi trường qua đó chia sẻ , giáo dục cho thế hệ tương lai về những bài học kinh nghiệm của người tiền sử để họ trân quý môi trường và di sản hơn)…

Năm là, liên kết di sản với các vùng phụ cận để hình thành nên sản phẩm du lịch mới như: con đường du lịch hành hương kết nối di sản (Tràng An – Bái Đính- Vân Long – Tam Chúc); tuyến đường Bái Đính – Kim Sơn; tuyến đường thủy kết nối Tràng An – Công viên văn hóa Tràng An – núi Kỳ Lân – núi Non nước – núi Cánh Diều thành phố Ninh Bình. Việc kết nối này vừa bảo tồn được giá trị nguyên gốc của di sản vừa tôn vinh làm gia tăng giá trị của di sản tạo nên những sản phẩm du lịch độc đáo, đột phá thúc đẩy hình thành hệ sinh thái kinh doanh du lịch hấp dẫn.

Sáu là, tập trung đào tạo nâng cao chất lượng nguồn nhân lực du lịch, tổ chức các lớp đào tạo nghề du lịch theo tiêu chuẩn nghề VTOS (buồng, bàn, bar, bếp, hướng dẫn viên) để nâng cao tính chuyên nghiệp và chất lượng dịch vụ; bồi dưỡng kiến thức, văn hóa giao tiếp, kỹ năng ứng xử, kinh doanh dịch vụ du lịch cho người dân địa phương, bồi đắp tình yêu, niềm tự hào của mỗi người dân, đặc biệt là những người làm du lịch trong khu di sản về những giá trị nổi bật toàn cầu của di sản…

Việc xây dựng và phát triển thương hiệu của một điểm đến du lịch và khu di sản thế giới là một quá trình lâu dài, liên tục, có thể 10 năm, 20 năm hoặc hàng trăm năm, mỗi giai đoạn sẽ có những yếu tố tác động và cần các nguồn lục khác nhau, nhưng hình ảnh, thương hiệu hay giá trị thương hiệu cốt lõi phải được phát triển trên nguyên tắc nhất quán và có tính kế thừa để “đồng thanh” khắc ghi vào tâm trí, tình cảm của khách du lịch và người dân. Khi sự cảm nhận, sự thu hút của di sản càng tăng thì giá trị thương hiệu di sản sẽ tăng lên tương ứng.

Tin rằng, với những định hướng rõ ràng về vị trí, hình ảnh thương hiệu của Di sản thế giới Tràng An – Ninh Bình, cùng sự quan tâm chỉ đạo của Tỉnh ủy, UBND tỉnh Ninh Bình, sự tham gia tích cực, trách nhiệm của các cấp, các ngành và chính quyền địa phương, đặc biệt là sự đồng lòng, hưởng ứng tích cực của người dân và doanh nghiệp, thương hiệu di sản thế giới Tràng An – Ninh Bình sẽ tiếp tục phát triển, nâng tầm ở trong nước và quốc tế, trở thành một thương hiệu mạnh, có giá trị hàng chục tỷ USD trong 10 năm tới như kỳ vọng.

Tiến Sĩ Bùi Văn Mạnh - Giám đốc Sở Du lịch Ninh Bình