Ngược dòng thời gian về lại với 10 năm về trước, trong bối cảnh cần phải đảm bảo thống nhất đầu mối quản lý một khu di sản thế giới theo yêu cầu của Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hoá Liên Hợp Quốc (UNESCO), Ban Quản lý Quần thể danh thắng Tràng An đã được thành lập theo Quyết định số 150/QĐ-UBND ngày 05 tháng 3 năm 2012 của Uỷ ban nhân dân tỉnh Ninh Bình, trực thuộc Uỷ ban nhân dân tỉnh với chức năng tham mưu, giúp Uỷ ban tỉnh trong công tác quản lý, bảo tồn, tôn tạo, khai thác và phát huy các giá trị Quần thể danh thắng Tràng An.

Ngay sau khi được thành lập, trên cơ sở chức năng, nhiệm vụ được giao, Ban Quản lý đã nỗ lực để từng bước tổ chức, kiện toàn bộ máy, dần đi vào hoạt động ổn định và là đầu mối quan trọng trong công tác tham mưu xây dựng hồ sơ đề cử Quần thể danh thắng Tràng An trình UNESCO ghi danh là Di sản thế giới. Hành trình chinh phục danh hiệu di sản Tràng An là một câu chuyện dài được viết qua nhiều năm, là kết quả của một quá trình quyết tâm chính trị cao của Tỉnh ủy, Hội đồng nhân dân, Uỷ ban nhân dân tỉnh, sự chung sức, đồng lòng của các cấp, các ngành, cùng với sự quan tâm, chỉ đạo của các Bộ, ngành Trung ương, sự hỗ trợ của các chuyên gia trong nước và quốc tế, đặc biệt là sự đồng hành, hưởng ứng, nỗ lực của người dân và doanh nghiệp trong tỉnh. Trong tiến trình đó, Ban Quản lý Quần thể danh thắng Tràng An rất tự hào khi được thành lập để tiếp nối các thế hệ cùng viết nên câu chuyện chinh phục thành công danh hiệu di sản Thế giới; để ngày 25/6/2014, Quần thể danh thắng Tràng An đã được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa và thiên nhiênthế giới, trở thành di sản hỗn hợp thứ 31 trên toàn thế giới, thứ 11 ở châu Á - Thái Bình Dương, đồng thời là di sản hỗn hợp đầu tiên của nước ta và khu vực Đông - Nam Á.

Chuyên gia, các nhà nghiên cứu đánh giá Quần thể danh thắng Tràng An là điển hình vô cùng phong phú của một Di sản Thế giới hỗn hợp. Tràng An ôm trọn các giá trị tự nhiên, vẻ đẹp của cảnh quan và các giá trị văn hóa mang đậm ý nghĩa khảo cổ, lịch sử. Ngày 25/6/2014 năm xưa ấy mãi là niềm tự hào to lớn không chỉ của mỗi người dân Ninh Bình mà là niềm tự hào to lớn của mọi người dân Việt Nam. Danh hiệu di sản đã tạo nên cú hích mạnh mẽ, thúc đẩy phát triển du lịch, giải quyết việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân và khẳng định chủ trương, đường lối trong Nghị Quyết số 15-NQ/TU ngày 13/7/2009 về phát triển du lịch đến năm 2020, định hướng đến năm 2030 trên cơ sở bảo tồn các giá trị văn hóa, cảnh quan tự nhiên của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh là hoàn toàn đúng đắn.

Sự kiện Tràng An được UNESCO công nhận là Di sản văn hoá và thiên nhiên Thế giới đã tiếp thêm cho chính quyền tỉnh Ninh Bình, cơ quan quản lý di sản một công cụ, một lí do, một động lực để tạo nên những ảnh hưởng, tác động mạnh mẽ tới sự phát triển kinh tế-xã hội của tỉnh. Ngay sau sự kiện này, nhận thức về tầm quan trọng trong công tác bảo tồn và phát huy các giá trị nổi bật toàn cầu của di sản, Ban Quản lý Quần thể danh thắng Tràng An đã tham mưu cho Tỉnh ủy, Uỷ ban nhân dân tỉnh Ninh Bình xây dựng và ban hành các Nghị quyết, kế hoạch, quy định, quy chế liên quan tới công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị Di sản thế giới. Hệ thống các văn bản đã xác định một cách toàn diện về tầm nhìn, nguyên tắc, định hướng cơ bản việc bảo vệ, quản lý di sản; giải quyết mối quan hệ giữa bảo tồn di sản với phát triển kinh tế - xã hội nói chung, phát triển du lịch nói riêng, có giải pháp giải quyết cho những vấn đề phát sinh.Ngày 17/8/2016, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh ban hành Nghị quyết số 02-NQ/TU về bảo tồn, phát huy giá trị Di sản gắn với phát triển du lịch giai đoạn 2016-2020 nhằm thực hiện cam kết của tỉnh về quản lý, tồn và phát huy một cách bền vững, hiệu quả các giá trị nổi bật toàn cầu của Di sản thế giới; Nghị quyết xác định: “Bảo tồn nguyên vẹn các giá trị của Di sản, nhất là về địa chất, địa mạo, đa dạng sinh học, lịch sử, văn hóa và cảnh quan môi trường sinh thái; đồng thời từng bước khai thác hợp lý và bền vững các giá trị Di sản phục vụ phát triển du lịch. Từng bước xây dựng Ninh Bình trở thành trung tâm du lịch quan trọng của cả nước và là ngành kinh tế chủ yếu của tỉnh”.

Sau 5 năm Ban Quản lý được thành lập và sau 3 năm Quần thể danh thắng Tràng An đón nhận danh hiệu di sản thế giới, nhằm phát huy hiệu quả hơn nữa những chủ trương đường lối, chính sách liên quan đến bảo tồn và phát huy giá trị di sản gắn với phát triển du lịch tỉnh nhà, ngày 29/3/2017, Uỷ ban nhân dân tỉnh ban hành Quyết định số 506/QĐ-UBND về việc chuyển quyền quản lý Ban quản lý Quần thể danh thắng Tràng An về Sở Du lịch tỉnh Ninh Bình, đồng thời ban hành Quyết định số 23/2017/QĐ-UBND ngày 14/8/2017 về việc bổ sung quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, cơ cấu tổ chức của Sở Du lịch Ninh Bình. Trên cơ sở đó, Sở Du lịch tỉnh Ninh Bình đã ban hành Quyết định số 223/QĐ-SDL ngày 02/10/2017 để quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, cơ cấu tổ chức và biên chế của Ban quản lý Quần thể Danh thắng Tràng An. Ban quản lý có chức năng tham mưu giúp Giám đốc Sở Du lịch thực hiện việc quản lý Nhà nước, nghiên cứu bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị Di sản Văn hóa và Thiên nhiên Thế giới Quần thể Danh thắng Tràng An theo đúng các quy định của pháp luật về Di sản Văn hóa, Du lịch, Bảo vệ môi trường, Công ước di sản thế giới và các quy định có liên quan khác của pháp luật. Do đó, bộ máy tổ chức quản lý của Ban Quản lý Quần thể danh thắng Tràng An lúc này đã đảm bảo tinh gọn, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ quản lý, bảo vệ và gìn giữ di sản, thực hiện đầy đủ các chức năng nhiệm vụ của tổ chức được giao quản lý, sử dụng Di sản thế giới theo Quy định tại Điều 15, Điều 16 của Nghị định số 109/NĐ-CP ngày 21/9/2017 của Chính phủ về bảo vệ và quản lý di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới ở Việt Nam.

Một thập kỷ trôi qua- dưới sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp, các ngành từ trung ương tới địa phương, các thế hệ tập thể, cán bộ của Ban Quản lý Quần thể danh thắng Tràng An đã đoàn kết, đồng lòng, cố gắng và quyết tâm cao trong công tác bảo tồn và phát huy các giá trị di sản, để đóng góp một phần những nỗ lực trong xây dựng thương hiệu, hình ảnh du lịch Ninh Bình gắn với các giá trị nổi bật toàn cầu của Quần thể danh thắng Tràng An, lan tỏa và quảng bá hình ảnh di sản rộng rãi trên bình diện quốc tế, góp phần giao lưu văn hóa, thu hút nguồn lực đầu tư, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và du lịch của địa phương, dần đưa Ninh Bình trở thành trung tâm du lịch của vùng và của cả nước. Năm 2021 vừa qua, Sở Du lịch đã tham mưu Tỉnh uỷ ban hành Báo cáo sơ kết việc thực hiện Nghị quyết số 02-NQ/TU ngày 17/8/2016 của Ban chấp hành Đảng bộ tỉnh về bảo tồn, phát huy giá trị Di sản Văn hoá và Thiên nhiên thế giới Quần thể danh thắng Tràng An trong phát triển du lịch giai đoạn 2016-2020. Qua 5 năm thực hiện, Nghị quyết số 02-NQ/TU đã thực sự đi vào cuộc sống, đạt được những mục tiêu cơ bản đã đề ra: Các giá trị nổi bật toàn cầu của Di sản, nhất là về địa chất, địa mạo, đa dạng sinh học, hệ thống núi đá, rừng đặc dụng, các di tích khảo cổ học, di tích lịch sử, văn hóa và cảnh quan môi trường sinh thái luôn được tôn trọng và gìn giữ. Số lượng khách du lịch ngày càng tăng. Tính đến hết năm 2019, Di sản đón trên 6,3 triệu lượt khách, số lao động trực tiếp đạt trên 10.000 người, lao động gián tiếp đạt 20.000 người. Di sản đã thực sự đóng vai trò là hạt nhân, là trung tâm thúc đẩy phát triển du lịch của tỉnh theo tinh thần Nghị quyết số 08-NQ/TW ngày 16/01/2017 của Bộ Chính trị về phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn và Nghị quyết số 15-NQ/TU ngày 13/7/2009 của Ban Chấp hành Đảng bộ tinh về phát triển du lịch Ninh Bình đến năm 2020, định hưởng đến năm 2030.

Trong không khí mùa xuân mới Nhâm Dần 2022, không khí của những ngày tháng ba rực rỡ cờ hoa và của mười năm hình thành và phát triển, hẳn các thế hệ tập thể, cán bộ của Ban Quản lý Quần thể danh thắng Tràng An không chỉ mang cảm xúc hân hoan mà còn tràn đầy xúc động và bồi hồi. Mười năm là một dịp thật ý nghĩa để tri ân và biết ơn sâu sắc đến các thế hệ lãnh đạo, các cấp, các ngành từ trung ương tới địa phương đã quan tâm, lãnh đạo, chỉ đạo Ban Quản lý, cùng với đó là sự hỗ trợ của các chuyên gia trong nước và quốc tế, sự ủng hộ của người dân và doanh nghiệp để Ban Quản lý có những bước phát triển và hoàn thành tốt những nhiệm vụ được giao trong công tác quản lý, bảo tồn và phát huy các giá trị di sản.

 Một thập kỷ hình thành và phát triển, để hôm nay nhìn lại, tập thể và cán bộ Ban Quản lý càng thêm yêu và tự hào hơn về Di sản thế giớiTràng An, nhưng cũng nhận thức sâu sắc rằng chặng đường phía trước còn nhiều khó khăn và thách thức. Để xứng đáng với công lao to lớn của các thế hệ đi trước, phát huy truyền thống gìn giữ và bảo tồn các giá trị di sản, Ban Quản lý sẽ đoàn kết, thống nhất, nỗ lực phấn đấu, quyết tâm thực hiện tốt hơn nữa những nhiệm vụ được giao, góp phần đạt được những mục tiêu đề ra theo đúng tinh thần tại Kết luận Số 07 - KL/TU của Ban thường vụ Tỉnh ủy Ninh Bình ngày 12/5/2021 về việc tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 02-NQ/TU, ngày 17/8/2016 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh về bảo tồn, phát huy giá trị Di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới Quần thể danh thắng Tràng An trong phát triển du lịch: Quản lý, khai thác hợp lý, chặt chẽ và bền vững các giá trị tài nguyên trong khu Di sản phục vụ phát triển du lịch và kinh tế xã hội, đóng góp tích cực vào việc bảo tồn Di sản; phấn đấu xây dựng Ninh Bình trở thành trung tâm du lịch của cả nước, hướng tới đưa du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn; phấn đấu đến năm 2025, Quần thể Danh thắng Tràng An trở thành điểm đến du lịch di sản riêng có hàng đầu của Việt Nam, đón được trên 6,5 triệu lượt khách.

Bài viết: Nguyễn Thị Loan HTĐN