Cũng từ cuộc sống thuần nông vất vả mà người dân vùng này đã nghĩ ra cách lưu trữ tép để sử dụng quanh năm, lưu truyền bao nhiêu đời mà hun đúc nên những bí quyết riêng trong cách chế biến tép riu thành mắm tép - thực phẩm ngon nức tiếng xa gần. Đến Ninh Bình, du khách đừng bỏ lỡ cơ hội thưởng thức món đặc sản mắm tép Gia Viễn – một trong những món đặc sản dân dã mang đậm hồn quê của người dân Cố đô.

Ra đồng Riu tép - Ảnh: Nguyễn Ngọc Mai

Để làm được những hũ mắm tép ngon, người làm tép phải tuân thủ quy trình ngâm, ủ, đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm. Tép được chọn làm mắm phải là tép còn tươi nguyên, thân tròn, màu xanh lam hoặc màu đỏ sống ở nước ngọt. Tép sau khi được rửa sạch đem ướp muối rồi trộn với nguyên liệu thính. Thính được làm từ gạo nếp lứt đãi sạch, ngâm kỹ từ 30 phút đến gần một tiếng, đem ra để ráo, rang nhỏ lửa, đảo đều tay để gạo chín kỹ, giòn, thơm rồi đem nghiền thật nhỏ, rắc đều vào tép tươi đã trộn với muối theo tỷ lệ nhất định, khoảng 10kg tép, 01 kg thính, 02 kg muối nếu làm mắm chua, 03kg muối nếu làm mắm ngọt, 2 lít nước sôi để nguội. Cho hỗn hợp đã trộn vào hũ, vò sành, hoặc chum, chĩnh đậy kín nắp, để ở nơi thoảng mát và ủ trong vòng 6 tháng. Mắm càng để lâu ăn càng ngon và đậm mùi. Quả thật, để làm được mẻ mắp tép chuẩn vị đậm đà không phải là điều dễ dàng.

Mắm tép Gia Viễn thành phẩm có màu đỏ tươi đẹp mắt, có độ sánh vừa phải, không quá lỏng lại có mùi thơm và vị mặn ngọt đặc trưng, kích thích vị giác, đã thử một lần khó mà quên được. Mắm tép thường được chế biến thành các món ăn như: thịt chưng mắm tép, thịt luộc chấm mắm tép chưng, rau luộc chấm mắm tép… . Mắm tép có thể làm quanh năm, nhưng ngon nhất vẫn là mùa đông vì tép màu này béo, nhiệt độ cũng không cao nên được mắm ngon. Mắm tép Gia Viễn thường được chưng cùng thịt ba chỉ tạo nên hương vị đậm đà và thơm nức đặc trưng.

Ngày nay, mắm tép không chỉ là một món ăn đặc sản của vùng đất Ninh Bình, mà còn trở thành sản phẩm mang lại lợi ích kinh tế cao, bền vững cho nhiều hộ gia đình và các cơ sở sản xuất mắm tép ở Ninh Bình.Trong đó có một số cơ sở sản xuất tiêu biểu, tin cậy như:

- Cơ sở sản xuất thịt chưng mắm tép Thanh Nguyễn . Số 136, ngoc 606, phố Trung Thành, Phường Ninh Khánh, thành phố Ninh Bình.

- Cơ sở mắm tép Thủy Tới . số 261 Phố Mới thị trấn Me, huyện Gia Viễn, tỉnh Ninh Bình

- Cơ sở mắm tép Bà Thiều . Phố mới, thị trấn Me, huyện Gia Viễn, tỉnh Ninh Bình.

Mắm tép Gia Viễn từ món ăn dân dã, thôn quê đã sớm trở thành đặc sản mang đậm hương vị văn hóa ẩm thực đồng bằng Bắc Bộ, đang góp phần khẳng định và mang thương hiệu nông sản Ninh Bình vươn xa đến nhiều thị trường trên khắp mọi miền đất nước.

Về với vùng đất Cố đô, du khách đừng quên đặc sản mắm tép đồng chiêm Gia Viễn để tận hưởng nét độc đáo trong văn hóa ẩm thực của Ninh Bình nhé!

Tin bài: Quỳnh Trang

Phòng Hợp tác Đối ngoại