Lịch sử văn hóa liên tục và tương đối dài cho thấy có mối quan hệ chặt chẽ giữa người cổ với tiến hóa địa chất, tái ngập cảnh quan khu Tràng An do mực nước biển dâng.

Tại Bến thuyền Khu du lịch sinh thái Tràng An, Ban quản lý Quần thể danh thắng Tràng An, Ban quản lý khu du lịch Tràng An phối hợp với Chuyên gia Viện khảo cổ học triển khai bổ sung, chỉnh sửa lại không gian trưng bày với chuyên mục “Lịch sử chiếm cư của cư dân cổ Tràng An”

Đến tham quan và tìm hiểu gian trưng bày này, du khách sẽ được chiêm ngưỡng, nghe giới thiệu về những hiện vật tiêu biểu được phát hiện trong quá trình thăm dò, thám sát 12 di tích khảo cổ trong khu vực Quần thể danh thắng Tràng An. Các hiện vật khảo cổ học trưng bày ở đây chứa đựng những thông điệp quan trọng, nổi bật về sự tương tác giữa con người và môi trường ở khu vực Đông Nam Á, nơi có giá trị lịch sử và văn hóa vô giá về truyền thống cư trú của loài người.

Bố cục gian trưng bày thể hiện 3 giai đoạn lịch sử:

- Giai đoạn trước biển tiến (từ 30.000 năm đến 9.000 năm), khi Tràng An còn là lục địa, những người đầu tiên đến tụ cư ở Tràng An cư trú trong các hang động, sử dụng công cụ đá đẽo thô sơ, tiến hành săn bắt, thu lượm động, thực vật trên cạn, hình thành văn hóa Hậu kỳ Đá cũ độc đáo.

- Giai đoạn biển tiến (từ 9.000 đến 4.000 năm) khi Tràng An trở thành biển đảo, nước biển dâng cao. Con người vẫn cư trú trong các hang động, phát triển kỹ thuật mài đá, phát minh đồ gốm, tiến hành đánh bắt cá, thu lượm các loài nhuyễn thể biển, tạo dựng văn hóa sơ kỳ Đá mới đặc sắc ở ven rìa châu thổ Bắc Bộ.

- Giai đoạn sau biển tiến (từ 4.000 năm đến nay) Tràng An lại trở về lục địa, Sau 4.000 năm, nước biển rút xuống, Tràng An lộ dần hình hài như ngày nay, cư dân cổ cũng bắt đầu chuyển dần ra vùng rìa ngoài Tràng An để mưu sinh theo xu hướng nông nghiệp cố định, từng bước tiếp cận kỹ thuật mới, tiến vào xã hội văn minh thời đại Kim khí.

Tất cả những mẫu hiện vật tiêu biểu, độc đáo về dụng cụ lao động bằng đá, các xương động vật, các vỏ nhuyễn thể, các mẫu hóa thạch,…của người tiền sử là minh chứng cho sự tương tác, thích ứng và định cư của con người dưới những biến đổi khắc nghiệt của môi trường tự nhiên. Tới đây, chúng ta sẽ có được góc nhìn rõ nét về sự biến đổi cấu trúc từ quá khứ, con người không ngừng phát triển bản sắc văn hóa của họ trong sự hòa hợp chặt chẽ với thiên nhiên, về sự thay đổi cảnh quan, biến động quần xã động - thực vật theo thời gian.

Gian trưng bày khảo cổ học không chỉ đem lại một hình ảnh mới cho khu đón tiếp du khách tại Bến thuyền khu du lịch sinh thái Tràng An mà còn lan tỏa thông điệp sâu sắc giúp cho mỗi người dân địa phương và du khách tâm thức tìm về nguồn cội, đam mê được khám phá truyền thống lịch sử, văn hóa dân tộc cùng với sự trân trọng để giữ gìn bảo vệ di sản.

Không gian trưng bày “Lịch sử chiếm cư của cư dân cổ Tràng An” cũng là nhằm hướng tới mục tiêu Ninh Bình phát triển du lịch gắn với bảo tồn và phát huy giá trị của di sản, tạo tiền đề cho việc xây dựng một bảo tàng diễn giải di sản Tràng An trong tương lai.

 

Phòng Nghiệp vụ Nghiên cứu

Ban Quản lý Quần thể danh thắng Tràng An