Trong các cuộc khảo sát di tích trước đây, các cán bộ của Sở Văn hóa và Thể thao tỉnh Ninh Bình đã phát hiện và tìm thấy những dấu vết gạch ngói cổ nằm rải rác xung quanh khu vực đền, đặc biệt là tìm thấy một số dấu tích, các mảng trang trícó niên đại thời Đinh –Tiền Lê, thế kỷ 10. Từ những phát lộ đó tháng 1/2020, Sở Văn hóa và Thể thao tỉnh Ninh Bình phối hợp với Viện Nghiên cứu Kinh thành tiến hành nghiên cứu, điều tra nhằm làm rõ tính chất, quy mô của di tích, tìm thêm tư liệu khảo cổ phục vụĐề tài nghiên cứu khoa học“Nghiên cứu, nhận diện Hành đô Sơn Lai thời kỳ đầu nhà nước Đại Cồ Việt”.

Thực hiện Quyết định số 349/QĐ-BVHTTDL ngày 10/2/2020 của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, từ ngày 14/2 đến ngày 18/3, Viện Nghiên cứu Kinh thành và Sở Văn hóa, Thể thao Ninh Bình tiến hành khai quật khu vực đền Lăng Trưởng công chúa tại đồi Lăng với 02 hố khai quật trên diện tích khai quật 200m2 thu được một số kết quả cụ thể như:

Tại hố số 1:Phát hiện ra vết kiến trúc mờ nhạt (một hàng gạch chạy dài theo chiều Bắc – Nam, dải ngói chạy theo chiều Đông – Tây và dấu vết ô xây gạch hình vuông “gạch cuốn vòm”), trong đó lớp đáy được lót bằng 4 lớp gạch, dày 0,2m trong đó lớp trên cùng là gạch chữ nhật và một số gạch xây mang phong cách thời Đường, thế kỷ 7-9[1]. Một số hiện vật thu được gồm: mảnh vỡ gạch, ngói và trang trí có niên đại thời Đường (gạch đỏ lẫn sét có độ nung thấp)và chiếm số lượng nhiều là mảnh vỡ gạch, ngói, trang trí kiến trúc thời Đinh – Tiền Lê, ngoài ra tại đây còn tìm thấy một số mảnh vỡ của tượng chim uyên ương gắn trên ngói úp nóc, ngói úp nóc trang trí quầng sáng trang trí nóc mái công trình kiến trúc tương đồng với Khu di tích Hoàng thành Thăng Long. Loại ngói này tìm thấy khá ít ỏi trong các cuộc khai quật di tích thời Đinh – Tiền Lê ở Cố đô Hoa Lư.

Tại hố khai quật còn tìm thấy các mảnh ngói, gạch vỡ của thời Nguyễn trong quá trình tu bổ, tôn tạo đền, một số hiện vật đá hiện đang nghiên cứu thêm về niên đại và công dụng.

Tại hố số 2:Ở độ sâu khoảng 3m so với lớp mặt xuất lộ 1 dải gạch ngói mật độ dày đặc, chạy dài từ Tây sang Đông, Tại hố này phát hiện phần lớn là gạch với nhiều kích thước khác nhau, chủ yếu là gạch màu đỏ, chứa nhiều sét vàng, một số viên đanh chắc, cháy, có mảnh màu nâu sẫm, xương mìn, có mảnh còn nổi chữ hán viết chữ “Quốc”, có thể là mảnh vỡ của gạch “Đại Việt Quốc quân Thành Chuyên” như đã tìm thấy ở nhiều khu vực khai quật tại Cố đô Hoa Lư trước đây, một số gạch có hoa văn chải. Nhiều mảnh vỡ của ngói ống, lòng máng, lợp diềm máu trang trí hoa sen, trang trí kiến trúc...ngoài ra còn một số mảnh hiện vật gạch cháy dính liền nhau, dạng cháy xỉ ...

Ngày 20 tháng 3 năm 2020, Ban chủ nhiệm Đề tài Nghiên cứu khoa học tiến hành Báo cáo sơ bộ kết quả khai quật khảo cổ học tại di tích đền Lăng thuộc đề tài khoa học “Nghiên cứu nhận diện Hành đô Sơn Lai thời kỳ đầu Nhà nước Đại Cồ Việt”.Theo nhận xét của PGS.TS Bùi Minh Trí, Viện Trưởng Viện nghiên cứu Kinh thành, những kết quả khai quật bước đầu cho thấy, dù dấu vết kiến trúc không còn rõ ràng và cụ thể nhưng dựa vào sự phân bổ của vật liệu, các hiện tượng khảo cổ và các dấu vết của hàng gạch, bước đầu có thể dự đoán di tích này từng công trình kiến trúc tôn giáo tín ngưỡng quan trọng phục vụ đời sống sinh hoạt văn hóa tâm linh của Kinh đô Hoa Lư, thế kỷ X.

Kết quả sơ bộ mở ra những phương án mới để nghiên cứu sâu hơn trên các khía cạnh lịch sử, văn hóa nhằm nhận diện thêm các giá trị của Kinh đô Hoa Lư, góp phần quan trọng trong nhận diện Hành đô Sơn Lai thời kỳ đầu nhà nước Đại Cồ Việt.

Tin bài: Phòng Hợp tác Đối ngoại

BQL Quần thể danh thắng Tràng An

 

[1]Nhận xét của PGS.TS Bùi Minh Trí, Viện Trưởng Viện nghiên cứu Kinh thành