Gmail

Fanpage

Liên hệ

image banner
     
image banner
image banner
image banner
GÓP PHẦN MINH ĐỊNH VIỆC CHỮA BỆNH CHO VUA LÝ CỦA THIỀN SƯ MINH KHÔNG QUA TƯ LIỆU HÁN NÔM
Trong lịch sử Phật giáo Việt Nam nói chung và Phật giáo thời Lý nói riêng, chúng ta hẳn đều biết đến vai trò của Quốc sư triều Lý - Thiền sư Nguyễn Minh Không. Thiền sư Nguyễn Minh Không là một trong những vị Thiền sư tài năng, đức độ, kiến thức sâu rộng, từ bi bác ái, có nhiều công lao, đóng góp to lớn cho sự phát triển, ổn định của chính trị, văn hóa, kiến trúc, Phật giáo Việt Nam thời Lý Trần. Đặc biệt ngài còn là người có đóng góp lớn cho nền ý học nước nhà. Bài tham luận tại hội nghị hôm nay chúng tôi xin phép được minh định thêm việc chữa bệnh cho vua Lý Thần Tông của Lý triều Quốc sư – Thiền sư Nguyễn Minh Không.

1.     Tài liệu chính sử

Thiền uyển tập anh 禪苑集英: Cuốn sử Phật giáo cổ nhất, hay trong Thiền sư Việt Nam 越南禪師, Thích Nhất Hạnh dịch có chép: “Quốc sư Minh Không (1066 - 1141), Chùa Quốc Thanh, Trường An, người làng Đàm Xá, Đại Hoàng, họ Nguyễn, tên Chí Thành…

Lúc bấy giờ Lý Thần Tông mới mắc bệnh lạ, tâm thần rối loạn, tiếng rên la hốt hoảng khiếp đảm, lương y trong thiên hạ ứng chiếu đến chữa, đều phải tay không làm được. Bỗng nghe trẻ con ca rằng:

“Muốn trị bệnh Thiên tử

Phải có Nguyễn Minh Không”.

Ben sai sứ tìm khắp dân gian mới gặp đuợc Sư.

Khi đến, Tôn túc thạc đức các phương đang trên điện làm phép, thấy ăn mặc quê mùa, họ khinh khi không đáp lễ. đến, đem theo một cái đinh lớn, dài hơn 5 tấc, đóng vào cột điện, lên tiếng nói: “Ai thể nhổ cái đinh đó ra thì trước đáng được tôn trọng”. Nói thế ba lần, chẳng ai dám làm. Sư lại lấy hai ngón tay trái, cầm vào thì đinh theo chúng ra. Mọi người đều khiếp phục.

Khi gặp vua, lớn tiếng nói: “Đấng đại trượng phu, giàu sang bốn bể, lại làm ra những điều cuồng loạn đấy ư?”

Vua rất run sợ, sai lấy một vạc lớn đựng nước nấu sôi tới cả trăm lần, dùng tay quậy lên khoảng bốn lần, rồi tắm vua trong đó. Bệnh liền bớt ngay. Sau vua phong làm Quốc sư, cho thuế vài trăm hộ để tưởng thưởng…”

anh tin bai

Đại Việt sử ký toàn thư[1] 大越史記全書 (thế kỷ XV), Đại Nam nhất thống chí  大南一統志 (do Quốc sử quán triều Nguyễn biên soạn dưới thời vua Tự Đức) có ghi về Thiền sư như sau:

Bính Thìn, năm thứ 4 (1136). Tháng 3. Vua bệnh nặng, chữa thuốc không khỏi, nhà sư Minh Không chữa khỏi, phong làm Quốc sư. Tha phú dịch cho vài trăm hộ. (Tục truyền rằng khi nhà sư Từ Đạo Hạnh sắp trút xác, trong khi ốm đem thuốc và thần chú giao cho học trò là Nguyễn Chí Thành tức Minh Không và dặn rằng 20 năm sau nếu thấy quốc vương bị bệnh nặng thì đến chữa ngay. Tức là việc này).

Có thể khẳng định rằng, Thiền sư Nguyễn Minh Không rất được triều đình lịch đại trọng vọng, điều đó không chỉ bởi tài năng, pháp lực cao siêu của Thiền sư, mà còn bởi do sự trọng thị của các triều đại đối với Phật giáo nói chung và vị Quốc sư triều Lý, chữa bệnh cho vua  nói riêng.

Lịch sử chư tổ thờ tại chùa Quán Sứcư sĩ Thiều Chửu có viết: “..năm vua Lý Thần Tông 21 tuổi bị bệnh “hóa hổ” triều đình phải vời ngài về kinh sư chữa khỏi bệnh cho nhà vua. Vua vô cùng cảm kích, hậu tạ ngài 1.000 cân vàng và 1.000 mẫu ruộng để hương hỏa cho chùa, vĩnh viễn không phải nộp thuế, lại phong làm Quốc sư…”

2.     Tài liệu dân gian

Thần tích còn có tên gọi khác là “thần phả, ngọc phả, ngọc lục”. Hình thức ban đầu được viết trên chất liệu giấy dó, hoặc trên vải, lụa, đôi khi khắc trên gỗ. Nội dung thần tích ghi chép ghi lại sự tích, lịch sử, công lao hành trạng các nhân vật ở địa phương, vùng miền. Thần tích được đặt tại đình, miếu hoặc đền thờ của các vị thành hoàng làng tại các làng xã để truyền tụng lại cho dân làng nhiều đời khác nhau hiểu biết về nguồn gốc, lịch sử và các câu chuyện của những vị thần mà học tôn thờ.

Hiện nay, chúng tôi cũng đã sưu tập được một số thần tích, ngọc phả ghi chép về hành trạng của Thiền sư Nguyễn Minh Không, chúng tôi xin trích lục một số đoạn về việc chữa bệnh của ngài trong các thần tích như sau:

Thần tích lưu tại đền thánh Nguyễn, huyện Gia Viễn, tỉnh Ninh Bình có ghi lại như sau:

“…vừa khi đó thì [phu nhân của Sùng Hiền hầu] sinh được người con trai, là con của bậc công thần[2], rồi được truyền ngôi làm vua Lý Thần Tông sau này. [Về sau] Thần Tông quả nhiên bị bệnh phong. Lúc này trong dân có đứa trẻ hát bài đồng dao rằng:

“Chẳng thấy Nguyễn Minh Không,

Khó cứu được Thần Tông”.

Về sau quả nhiên tìm được sư Minh Không. Bấy giờ chư tôn thạc đức thấy Sư ăn mặc mộc mạc giản dị, nên có ý coi khinh không gia trì. Sư Minh Không bèn lấy cái vạc nấu canh, rồi cầm cái đinh lớn dài 5 tấc đóng vào lút hết vào cái cột trên điện, rồi khiến mọi người nhổ cái đinh ra, nhưng mọi người đều không làm được. Minh Không lấy hai ngón tay rút chiếc đinh ra, rồi sau đó mới yết vua Thần Tông. Sư lớn tiếng nói rằng: “Đã giàu khắp bốn bể, quý làm Thiên tử, há lại mang bệnh này ư?” Thần Tông co người run sợ, Minh Không bèn lấy nước canh trong vạc đem tưới lên người Thần Tông, tức thì lông rụng hết xuống, lại làm Thiên tử….”

Ngọc phả về vị Thiền sư Nguyễn Minh Không ở triều Lý hiện đang lưu tại viện Hán Nôm và 2 bản thần tích tại Phả Lại và huyện Lương Tài, tỉnh Bắc Ninh có ghi chép lại việc chữa bệnh của Ngài, lược dịch như sau:

(Ngọc phả ở chi Càn, hạng Thượng đẳng thần, quốc tế, bản chính lưu tại bộ Lễ triều Lê)

“…Đến lúc lên ngôi, lấy tên hiệu là Thần Tông, bị mắc bệnh, ngày đêm gào thét, bất tỉnh, sau hóa thành hổ. Minh Không bèn sai mục đồng hát rẳng:

“Muốn chữa bệnh Thiên tử,

Cần có Nguyễn Minh Không”.

anh tin bai

          Thần Tông sai quan mang một trăm người tùy tùng đến chùa Phổ Lại đón Minh Không, qua hai ngày mới gặp. Minh Không bèn thổi một nồi cơm nhỏ để thiết đãi quan quân. Quan quân nhìn thấy nồi cơm nhỏ, nhìn nhau mỉm cười. Đến khi hơn trăm người cùng ăn no mà nồi cơm vẫn không hết. Ăn xong, quan quân xin Minh Không về gấp kinh thành. Minh Không bảo quan quân tạm ngủ một giấc, ông mặc thường phục, xuống thuyền làm phép rút ngắn đường đất, chỉ trong chốc lát, thuyền đã cập bến kinh thành Thăng Long. Minh Không mặc thường phục vào vương phủ, bách sư ngồi đầy trong cùng, người nào cũng vận y phục đẹp tốt, thấy mũ áo Minh Không lam lũ, nhìn nhau cười, bảo: “Đồ vàng còn chưa được, huống hồ đồ đất?”. Minh Không biết ý, bèn lấy một chiếc đinh sắt to ba tấc, dài một thước, đóng vào cột lớn, nói rằng: “Người nào nhổ được chiếc đinh này thì sẽ chữa được bệnh cho Thiên tử!”. Bách quan thay nhau nhổ nhưng không được. Minh Không chỉ dùng hai ngón tay để nhổ, đinh tức khắc bật ra, liền sai nấu một vạc dầu trong ba ngày đêm. Minh Không chỉ vào Thần Tông, quát rằng: “Đã làm Thiên từ tôn quý, cớ gì không trừ nợ kiếp trước mà phát bệnh này?”. Bèn niệm thần chú, ném Thần Tông vào vạc dầu, sau một lúc đưa ra, thân thể vẫn y nguyên, còn bệnh lạ thì tự mất…”

Đời vua Lý Anh Tông, bấy giờ nhà vua rất mến mộ pháp thuật của Sư, nên thường cho triệu vào chùa Thông Ứng để học và nghe Sư giảng đạo. Năm Minh Đạo nguyên niên, vua cho lập hành cung, cho lập kỳ viên, rồi mệnh cho quan quân dựng phương bảo để cùng học đạo với sư Minh Không.

Cho đến các triều đại Lê - Nguyễn về sau, đời vua nào cũng ban sắc phong để biểu dương tài năng, đức độ, công lao của vị Thiền sư Nguyễn Minh Không, như trong đạo sắc phong ban vào ngày thứ 24, tháng 6 nhuận, năm Chính Hòa năm thứ 4 (1683), có nêu công lao Thiền sư như sau: “Công lao to lớn như đại địa, dấu vết tạo hóa còn lưu. Bẩm thụ chính khí ngũ nhạc, đức tỏ linh thiêng, phù giúp cơ nghiệp muôn ức năm. Nhiều công lao ngầm giúp rập, thường luôn cảm ứng, nên phải khen phong vì ngầm giúp nghiệp vương ; hay trong sắc phong ban năm Cảnh Hưng thứ 44 (1783) cũng nêu bật công lao của Thiền sư: “Lẽ thấu đạo huyền, đạo thông vi diệu. Cõi Nam triệu năm tin phù giúp rập, lấp biển trời đến vô cương. Tây kỳ muôn thuở noi thiêng ngầm giúp cơ đồ đến vĩnh hằng. Công lớn đã tỏ, điển lớn nên phong, sao chẳng thêm sáng tỏ”, v.v...

Sự trọng vọng và đề cao tài năng, công lao của Thiền sư Nguyễn Minh Không qua các triều đại là minh chứng cho việc Thiền sư rất được các triều đại tôn kính, suy tôn và được nhân dân nhiều nơi trong cả nước tôn kính thờ phụng cho tới ngày nay.

Tin bài: Nguyễn Vân

 



[1] Ngô Sĩ Liên, Phạm Công Trứ, Lê Hy (1993), Đại Việt sử ký toàn thư, bản dịch, Nxb KHXH, Hà Nội.

[2] Chỉ Sùng Hiền hầu.

  • Từ khóa :
Tin mới