Trong bối cảnh du lịch đang chuyển mạnh sang mô hình phát triển bền vững, lấy trải nghiệm và giá trị văn hóa làm trọng tâm, kinh tế ban đêm ngày càng khẳng định vai trò là dư địa phát triển quan trọng của các điểm đến. Với lợi thế nổi bật về hệ thống di sản văn hóa – thiên nhiên đặc sắc, Ninh Bình đang từng bước hình thành các không gian trải nghiệm ban đêm gắn với văn hóa, ẩm thực và sáng tạo, qua đó làm phong phú sản phẩm du lịch và định vị rõ nét hình ảnh điểm đến Cố đô.
Phát triển kinh tế ban đêm tại Ninh Bình không dừng lại ở việc kéo dài thời gian hoạt động của các dịch vụ du lịch, mà đang từng bước làm thay đổi cách thức tổ chức và khai thác không gian du lịch. Từ một điểm đến sôi động chủ yếu vào ban ngày, địa phương đang chuyển mình theo hướng hình thành chuỗi trải nghiệm liên hoàn trong ngày, nơi di sản tiếp tục được “kể chuyện” sau hoàng hôn thông qua ánh sáng, không gian, nghệ thuật trình diễn và các hoạt động sáng tạo. Sự chuyển dịch này góp phần kéo dài thời gian lưu trú, gia tăng mức chi tiêu của du khách, đồng thời nâng cao năng lực cạnh tranh của du lịch Ninh Bình trong bối cảnh hội nhập.
Di sản – nền tảng cốt lõi của kinh tế ban đêm
Khác với nhiều đô thị phát triển kinh tế ban đêm chủ yếu dựa vào mua sắm và giải trí hiện đại, Ninh Bình sở hữu lợi thế đặc thù với hệ thống di sản văn hóa – thiên nhiên phong phú, có chiều sâu lịch sử và giá trị nổi bật toàn cầu. Trên địa bàn tỉnh hiện diện Quần thể danh thắng Tràng An – Di sản Văn hóa và Thiên nhiên thế giới; Cố đô Hoa Lư – Kinh đô của Nhà nước phong kiến trung ương tập quyền đầu tiên trong lịch sử Việt Nam; cùng kho tàng di sản văn hóa vật thể và phi vật thể đặc sắc với hệ thống đền chùa, làng cổ, lễ hội truyền thống, nghệ thuật dân gian và ẩm thực địa phương.
Chính những giá trị đó tạo nên “tài nguyên nền” để Ninh Bình phát triển các sản phẩm du lịch ban đêm mang bản sắc riêng. Từ tư duy coi di sản là đối tượng tham quan, chiêm ngưỡng, địa phương đang chuyển mạnh sang cách tiếp cận phát huy giá trị di sản thông qua trải nghiệm. Trong không gian ban đêm, khi ánh sáng, âm thanh và các hình thức kể chuyện lịch sử được vận dụng sáng tạo, di sản không chỉ được nhìn ngắm mà còn được “sống cùng”, qua đó gia tăng sức hấp dẫn và giá trị kinh tế cho du lịch.
Những không gian đêm định hình bản sắc
Cùng với định hướng phát triển kinh tế ban đêm, Ninh Bình đang từng bước hình thành các không gian đêm đa dạng, hài hòa giữa di sản, văn hóa và đời sống đương đại. Nổi bật trong số đó là Phố cổ Hoa Lư tại khu vực hồ Kỳ Lân – điểm nhấn tiêu biểu cho mô hình phát triển kinh tế ban đêm dựa trên nền tảng di sản. Không gian được thiết kế theo phong cách Đại Cồ Việt thế kỷ X, với mái ngói cong, cột gỗ chạm khắc cùng hệ thống gian hàng truyền thống, tái hiện sinh động hình ảnh Kinh đô xưa. Khi đêm xuống, Phố cổ trở thành điểm hẹn văn hóa – du lịch hấp dẫn, nơi du khách tham quan, mua sắm sản phẩm làng nghề, thưởng thức ẩm thực dân gian và trải nghiệm không gian văn hóa cổ truyền; mỗi hoạt động, mỗi sản phẩm đều góp phần kể câu chuyện về lịch sử, con người và bản sắc vùng đất Cố đô.
Song hành với đó là tuyến phố du lịch Tam Cốc – Bích Động, thường được du khách quốc tế gọi là “phố Tây”. Từ một con đường làng ven sông, Tam Cốc đã từng bước phát triển thành tuyến phố du lịch sôi động dài gần 2km. Vào buổi tối, hệ thống nhà hàng, quán cà phê, cửa hàng lưu niệm đồng loạt lên đèn, tạo nên không gian giao thoa hài hòa giữa nét yên bình của làng quê Bắc Bộ và nhịp sống hiện đại, mang lại trải nghiệm gần gũi, thân thiện cho du khách trong và ngoài nước.
Bên cạnh các không gian phố đêm hoạt động thường xuyên, Liên hoan Ẩm thực Du lịch Ninh Bình năm 2025 với chủ đề “Tinh hoa ẩm thực miền Cố đô” (diễn ra từ ngày 25/12/2025 đến 02/01/2026) trở thành điểm nhấn quan trọng trong chuỗi hoạt động kinh tế ban đêm dịp cuối năm. Liên hoan hình thành các không gian ẩm thực theo chủ đề, hoạt động xuyên suốt trong ngày và đặc biệt sôi động vào buổi tối, qua đó góp phần kéo dài thời gian lưu trú, gia tăng mức chi tiêu và tạo hiệu ứng lan tỏa tới các lĩnh vực lưu trú, thương mại và dịch vụ giải trí ban đêm.
Không chỉ dừng lại ở các không gian văn hóa – ẩm thực, kinh tế ban đêm của Ninh Bình còn mở rộng sang lĩnh vực du lịch sinh thái và trải nghiệm thiên nhiên. Tour “Ngắm đom đóm và động vật hoang dã về đêm” tại Vườn quốc gia Cúc Phương mang đến cho du khách những trải nghiệm độc đáo, giàu tính giáo dục, thể hiện rõ định hướng phát triển du lịch ban đêm gắn với bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học.
Tại khu vực trung tâm đô thị, Trục lễ hội và Quảng trường Thời Đại – công trình do Tập đoàn Sun Group đầu tư đang từng bước trở thành không gian văn hóa, giải trí quy mô lớn. Các chương trình nhạc nước, trình diễn ánh sáng, đêm nghệ thuật và lễ hội được tổ chức thường xuyên đã hình thành những điểm hẹn ban đêm hấp dẫn, góp phần hoàn thiện diện mạo đô thị năng động, hiện đại nhưng vẫn hài hòa với bản sắc địa phương.
Khai thác giá trị gia tăng từ không gian du lịch ban đêm
Thực tiễn cho thấy, nếu ban ngày du khách tập trung tham quan danh thắng, di tích thì buổi tối lại là khoảng thời gian dành cho tiêu dùng, giải trí và trải nghiệm văn hóa. Việc từng bước phát triển các sản phẩm du lịch ban đêm đã giúp Ninh Bình mở rộng không gian hoạt động của du lịch theo chiều sâu, khai thác hiệu quả quỹ thời gian ngoài khung tham quan truyền thống, qua đó tạo thêm giá trị gia tăng và nâng cao chất lượng tăng trưởng của ngành.
Lượng khách và doanh thu du lịch tiếp tục duy trì đà tăng trưởng ấn tượng, trong đó các thị trường khách quốc tế phục hồi mạnh mẽ, trở thành điểm sáng của ngành Du lịch. Năm 2025, Ninh Bình đón trên 19,4 triệu lượt khách, tăng 26,61% so với cùng kỳ năm trước và vượt 7,79% so với kế hoạch; trong đó có trên 2,2 triệu lượt khách quốc tế và trên 4,2 triệu lượt khách lưu trú tại các cơ sở lưu trú, lần lượt tăng 60,91% và 26,92% so với năm 2024. Tổng thu từ hoạt động du lịch đạt trên 21.238 tỷ đồng, tăng 36,72% so với cùng kỳ và vượt 17,98% kế hoạch năm, phản ánh xu hướng mở rộng quy mô gắn với nâng cao chất lượng tăng trưởng.
Đáng chú ý, cùng với sự gia tăng về lượng khách, thời gian lưu trú và mức chi tiêu bình quân của du khách cũng có xu hướng tăng rõ rệt, cho thấy nhu cầu ở lại lâu hơn để tham gia các hoạt động trải nghiệm, đặc biệt là các sản phẩm du lịch về đêm. Những kết quả này khẳng định vai trò ngày càng quan trọng của kinh tế ban đêm trong việc kéo dài chuỗi giá trị du lịch, thúc đẩy tiêu dùng dịch vụ, thương mại và tạo động lực sinh kế bền vững cho cộng đồng địa phương, qua đó tiếp tục khẳng định du lịch là một trong những ngành kinh tế mũi nhọn, đóng góp quan trọng vào phát triển kinh tế – xã hội của tỉnh.
Định hướng phát triển bền vững theo chiều sâu
Phát triển kinh tế ban đêm được Ninh Bình xác định không chỉ là giải pháp mở rộng quy mô doanh thu du lịch, mà còn là động lực quan trọng để nâng cao chất lượng tăng trưởng, gắn phát triển kinh tế với bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống. Thông qua việc phát huy vai trò của văn hóa như một nguồn lực cho phát triển, gắn khai thác di sản với sáng tạo và trải nghiệm, kinh tế ban đêm từng bước hình thành không gian văn hóa – du lịch đặc sắc, góp phần làm giàu bản sắc và gia tăng sức hấp dẫn, năng lực cạnh tranh của điểm đến.
Trên cơ sở phát triển du lịch gắn với công nghiệp văn hóa, tỉnh tập trung khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế nhằm phát triển kinh tế ban đêm theo hướng bài bản, chuyên nghiệp và có trọng điểm. Ưu tiên hình thành các không gian nghệ thuật, ẩm thực, lễ hội ánh sáng và các sản phẩm trải nghiệm ban đêm có chất lượng cao, mang dấu ấn riêng của vùng đất Cố đô, qua đó tạo sự khác biệt và nâng cao năng lực cạnh tranh của du lịch địa phương.
Song song với phát triển sản phẩm, công tác tổ chức không gian và quản lý hoạt động kinh tế ban đêm được chú trọng triển khai đồng bộ. Tỉnh tăng cường liên kết, hình thành chuỗi dịch vụ – sản phẩm có tính kết nối; đẩy mạnh hợp tác công – tư, huy động nguồn lực xã hội đầu tư hạ tầng, đồng thời bảo đảm an ninh, trật tự, vệ sinh môi trường và nâng cao chất lượng dịch vụ. Đây là nền tảng quan trọng để kinh tế ban đêm nói riêng, kinh tế du lịch nói chung phát triển ổn định, bền vững.
Với cách tiếp cận hài hòa giữa bảo tồn và phát huy giá trị di sản, kinh tế ban đêm đang từng bước mở ra không gian phát triển mới cho du lịch Ninh Bình, nơi di sản tiếp tục được lan tỏa thông qua các trải nghiệm văn hóa và sáng tạo đương đại. Qua đó, góp phần nâng cao giá trị thương hiệu du lịch Ninh Bình, khẳng định vị thế điểm đến có sức hấp dẫn bền vững trên bản đồ du lịch Việt Nam và quốc tế./.
Nguồn: sodulich.ninhbinh.gov.vn